مقدمه

استاندارد EN16001:2009  سيستم مديريت انرژي – الزامات و راهنمايي پياده سازي و استقرار در تاريخ اول جولاي سال 2009ميلادي مصادف با 10 تيرماه 1388 منتشر گرديده است که در جهت کاهش مصرف انرژي و مديريت انرژي فرايندهاي سازمان کمک شاياني مي کند.

اين استاندارد الزاماتي را براي يک سيستم مديريت انرژي مشخص مي نمايد که مي تواند يک سازمان را قادر به توسعه و پياده سازي خط مشي و اهداف پيرامون نيازمندي ها و الزامات قانوني در مورد جنبه هاي انرژي نمايد.

 اين استاندارد مي تواند در تمامي سازمانها با هر نوع فعاليت و هر اندازه و ابعاد پياده سازي شود.

اين استاندارد سازمانها و شرکتها را با يک چارچوب يکسان در جهت استقرار سيستم و فرآيندهاي مورد نياز براي بهبود اثربخشي انرژي هدايت مي کند و کمک موثري درجهت صرفه جويي اقتصادي و کاهش گازهاي گلخانه اي با استفاده از مديريت سيستمي انرژي مي نمايد.

سیستممدیریت انرژی در هر سازماني که خواهان مديريت انرژي خود و بهبود عملکرد آن از طريقاستقرار، پياده سازي، نگهداري و بهبود يک سيستم مديريت انرژي به صورت سيستماتيکباشد ، قابل اجراست

با استقرار ENISO16001 سازمانها مي توانند الزامات بهبود عملکرد انرژي خود را از طريق دريافت گواهينامه سيستم مديريت انرژي اثبات نمايند.
این استاندارد می تواند هم به صورت جداگانه و هم به صورت یکپارچه با سایر سیستم های مدیریتی مستقر گردد زیر ساختارهای مورد نیاز این استاندارد همانند زیرساختهای مورد نیاز سیستم مدیریت زیست محیطی می باشد.

چرا به سيستم مديريت انرژی (BS EN 16001:2009)نيازمنديم؟

يكي از نيازهاي لاينفك واحدهاي صنعتي و تاسیسات ساختمانی كه بدون آن قادر به ادامه كار نمي باشند، انرژي مي باشد. واحدهای صنعتي و تاسیسات ساختمانی از عمده ترين مصرف كنندگان انرژي، كه در حال حاضر عمدتاً شامل انرژي هاي فسيلي و الكتريكي مي باشد، هستند. با توجه به محدوديت هاي اعمال شده از طرف سازمانهاي تأمين كننده سوخت و انرژي، مميزي و بهينه سازي مصرف انرژي واحدهای صنعتي جهت كاهش هزينه هاي انرژي و نيز مسائل زيست محيطي الزامی مي باشد اطمینان از عملیات و خدمات بدون وقفه سرلوحه اهداف مدیریت ارشد می باشد. با تدوین و پیاده سازی سیستم مدیریت انرژی و دسترسی مدیریت به اطلاعات کامل، دقیق و به موقع، بررسی و بهبود مصرف انرژی و نیل به استانداردهای بین المللی شدت انرژی امکان پذیر می گردد. کاهش حتی چند درصدی در اتلاف انرژی، علاوه بر جلوگیری از ضایعات فراوان زیست محیطی، به صرفه جوئی هنگفتی در هزینه های مربوطه منجر می گردد.

ضرورت راه اندازی سیستم مديريت انرژي :

 کلیه صنایع به عنوان يك بنگاه اقتصادي جهت حفظ جايگاه خود در صنعت نياز به افزايش بازده و كاهش هزينه ها دارند. مدیریت انرژی تاسیسات صنعتی و ساختمانی باعث صرفه جوئی قابل ملاحظه در هزینه ها ذیربط و افزایش بهره وری مجموعه می شود. اين امر نياز به طراحی، تدوین و پیاده سازی سیستم مديريت انرژي به منظور فراهم نمودن پایش و کنترل بر مصرف و تلفات انرژی دارد. با توجه به چند بعدي و پيچيده بودن مسائل و لزوم ارائه راه حل هاي چند جانبه اجرايي در چارچوب محدوديت هاي بودجه اي و قانوني، ضروري است كه سیستم مدیریت انرژی بر اساس بررسی های علمی، فنی و با در نظر گرفتن شرائط و عملیات خاص بنگاه طراحی، تدوین و پیاده سازی گردد. نکته اساسی ضرورت استمرار و پویائی مدیریت انرژی می باشد، که این امر فقط با راه اندازی سیستم مدیریت انرژی امکان پذیر می باشد.

 شرح كلي پروژه :

 در این پروژه وجوه مختلف مدیریت شامل فرآيند های برنامه ريزي، سازماندهي، رهبري، مدیریت نیروی انسانی و کنترل در يک سازمان، براي حرکت مؤثر و کارا، به منظور رسيدن به اهداف خاص سازماني بررسی و بر اهمیت نگرش سیستمی در مدیریت انرژی تاکید شده است. تشکیل کمیته انرژی و تدوین بیانیه سیاست انرژی بنگاه بعنوان قدم های اولیه در این مسیر انجام شده اند.

 اهداف کلان سیستم مدیریت انرژی و نقش اساسی مدیریت تقاضای انرژی به عنوان رویکرد اصلی در این سیستم به شکل مبسوط بررسی و ضمن ارائه تاریخچه این رویکرد در جهان، نقش بسیار موثر آن در نیل به این اهداف، با ارائه مثال های متعددی در بخش های گوناگون مصرف کننده ارائه شده است. در دیگر بخش های پروژه و بنا بر ضرورت، مولفه های مختلف مدیریت تقاضای انرژی در بخش های محتلف بررسی و تشریح شده اند.

فرآیند برنامه ریزی با استفاده از شاخص شدت مصرف انرژی جهت سنجش کمی نیل به اهداف و شیوه های تعیین مقادیر شدت انرژی مبنا (بعنوان مقدار مرجع) و شدت انرژی واقعی (نشاندهنده وضعیت کنونی مصرف) برای تاسیسات مختلف تبیین شده اند. اهمیت ممیزی پیوسته مصرف انرژی جهت تعیین مقادیر فوق و تعیین میزان انحراف شدت انرژی واقعی از شدت انرژی مبنا و امکان پذیری شیوه های مختلف سیستم گرا و ابزارگرا پایش مصرف انرژی بررسی و توضیحات مربوطه بررسی و ارائه شده اند. ضمنا لزوم ارائه گزارش های متفاوت مدون قابل استفاده در لایه های مختلف کارشناسی، مدیریت میانی و ارشد ارائه شده است

فرآیند سازماندهی و برنامه ریزی نیروی انسانی سیستم مدیریت انرژی شامل عناوین، صلاحیت های مورد نیاز، اختیارات، مسئولیت ها و برنامه آموزشی رده های مختلف و جایگاه آنها در سیستم در ادامه تبیین شده اند. نکته اساسی شیوه تعاملات و گردش کار این افراد با یکدیگر در درون سیستم و نیز با بخش های سازمان و برنامه آموزشی مدون جهت تربیت این افراد نیز به شکل مبسوط ارائه و در دست اجرا می باشند.

 فرآیند رهبری جهت اثربخشي، ايجاد انگيزه و هدايت منابع انساني در نیل به اهداف سیستم بررسی و شیوه های مختلف این امر در لایه های مدیریت ارشد، مدیریت میانی، کارشناسان و عموم کارکنان بررسی و توضیح ارائه شده اند. به شکل مشخص، موضوع و مکانیزم های پاداش بهره وری انرژی جهت ایجاد انگیزه در لایه های مختلف سازمان توسط کمیته انرزی مشخص می شود.

فرآیند کنترل در سیستم مدیریت انرژی شامل شاخص ها و تعیین مقادیر آنها، لایه های کنترل و وظایف آنها، شیوه های ارائه بازخورد و کاهش انحرافات تعیین و ارائه می شود.

مزاياي استقرارEN16001 براي سازمانها عبارتند از :

a.بهبود عملکرد انرژي و بهينه سازي مصرف آن در سازمان به صورت سيستمی

b.طراحي، استقرار ، نگهداري و بهبود يک سيستم مديريت انرژي

c.اطمينان از مطابقت و پيروي از خط مشي انرژي تعريف شده در سازمان

d.اثبات همسويي و يکپارچگي خود به ديگران

e.دريافت گواهينامه سيستم مديريت انرژي از يک سازمان بيروني ايجاد يک سيستم خود ارزيابي و خود اظهاري در مورد تطابق با استاندارد

f.ايجاديک سيستم خود ارزيابي و خود اظهاري در مورد تطابق با استاندارد