استاندارد جهانی برای مسئولیت اجتماعی

ISO 26000 Social Responsibility

 زمينه تدوين استاندارد بين المللي مسئوليت اجتماعي SR ازکنگره جهاني محيط زيست آغاز مي شود که در سال 1992 در ريودوژانيرو برگزار شد، . در اين کنگره ارتباط بين مسئوليت اجتماعي و پايداري سازمانها مطرح گرديد،سپس اين موضوع در کنگره جهاني توسعه پايدار که در سال 2002 در آفريقاي جنوبي برگزار شد نيز مورد بحث قرارگرفت.

کميته سياستگذاري سازمان ISO براي مصرف کننده(COPOLCO)

 در آوريل سال 2001شوراي سازمان ISO از کميته سياستگذاري اين سازمان براي مصرف کنندگان (COPOLCO) درخواست کرد تا درزمينه تدوين استاندارد بين المللي مسئوليت اجتماعي SR امکان سنجي نمايد و از آن بعنوان " مسئوليت اجتماعي يکپارچه " نام برد

. اين کميته در ماه مي سال 2001 کار را آغاز کرد و در ژوئن 2002به اين نتيجه رسيد که سازمان ISO بهترين سازمان از ديدگاه مصرف کننده است که موقعيت هدايت و پيشبرد موضوع مسئوليت اجتماعي را دارد .سپس پيشنهاد تشکيل يک گروه کاري متشکل از گروههاي ذينفع و ذيربط توسط copolco به شوراي سازمان ISO ارسال شد با موضوع در دستورکار اين سازمان قرارگيرد.

 تشکيل گروه مشاورين استراتژيک (SAG)

 درآغاز سال 2003 سازمان ISO يک گروه مشاورين استراتژيک (SAG) را در مورد مسئوليت اجتماعي تشکيل داد . اين گروه شامل نمايندگي از سراسر جهان بوده و طيف وسيعي از گروههاي ذينفع و ذيربط را در بر مي گرفت ، از جمله دولت ها ، سازمانها، کارگران ، مصرف کنندگان ، سازمانهاي غير دولتي (NGO) ، صنعت و بازرگاني.

پس از 18ماه تلاش مستمر ، اين گروه گزارش جامعي ارائه نمود که شامل بررسي اقدامات و ابتکارات کشور هاي مختلف در زمينه مسئوليت اجتماعي و نقش سازمان ISO در اين زمينه بود.

 گروه مشاورين استراتژيک به اين نتيجه رسيد که سازمان ISO خود مي بايست کار تدوين استاندارد مسئوليت اجتماعي را با توجه به پيشنهادات دريافتي برعهده بگيرد .

به همين منظور کنفرانس بين المللي مسئوليت اجتماعي توسط سازمان ISO و با ميزباني موسسه استاندارد سوئد(SIS) در تاريخ 21-22 ژوئن 2004 در استکهلم برگزار شد. هدف از برگزاري اين کنفرانس جلب حمايت کشورها براي مشارکت در تدوين استاندارد بين المللي مسئوليت اجتماعي بود . در اين کنفرانس 355 نفر از 64 کشور حضور داشتند که نمايندگي گروههاي ذينفع اصلي را به عهده داشتند و موضوعات مطرح شده دقيقا در جهت اهداف گروه مشاورين استراتژيک (SAG) بود.

 هيئت مديره فني TMM سازمان ISO

 با ارائه گزارش کنفرانس و دريافت توصيه ها و پيشنهادات و بازخورد کنفرانس ، هيئت مديره فني سازمان ISO پيشنهاد تشکيل يک گروه کاري براي تهيه پيش نويس اوليه استاندارد بين المللي SR را داد و هدايت آن را نيز خود بعهده گرفت ، رياست اين گروه کاري نيز مشترکا به عهده موسسات استاندارد دو کشور برزيل (ABNT) و سوئد (SIS) واگذار شد که همانا حمايت از سياست Twining مي باشد .

همکاري يک کشور توسعه يافته و يک کشور در حال توسعه را در سازمان ISO اصطلاحا (Twining) مي نامند و هدف از آن مشارکت دادن هرچه بيشتر کشور هاي درحال توسعه در فعاليتهاي سازمان ISO مي باشد که در حال حاضر از کل اعضاي سازمان 110 عضو از کشورهاي درحال توسعه هستند در ژانويه سال 2005 تعداد 37 کشور عضو ايزو در مورد موضوع کاري جديد ( مسئوليت اجتماعي ) راي مثبت دادند و 32 کشور نيز براي مشارکت فعال در اين امر اعلام آمادگي نموده و کارشناس معرفي کردند.

استانداردهای ایزو همچنین مصرف کنندگان و مشتریان را حمایت و تامین کرده و بسیاری از جنبه های زندگی ما را ساده تر می سازند.ایزو فقط استانداردهای مورد نیاز برای بازار را تولید میکند.این کار توسط کارشناسانی از بخش های صنعتی،فنی و تجاری نیازمند استاندارد،صورت میگیرد که متعاقبا از انها استفاده می نمایند.این کارشناسان با گروه های دیگری که از اطلاعات و دانش مربوطه برخوردارند،نظیر نمایندگان سازمان های دولتی،سازمان های حمایت از مصرف کنندگان،لابراتورهای دانشگاهی و ازمایشگاهی همکاری دارند.

استانداردهای ایزوی اعلام شده تحت عنوان استانداردهای بین المللی،وفاق بین المللی در زمینه وضعیت صنعت در فناوری مورد نظرشان نشان میدهند.

بخش اول:

1-مسئولیت اجتماعی و ایزو 26000:

سازمان های واقع در هر نقطه دنیا و سهامداران و ذینفعان انها،اکاهی وشناخت فزاینده ای در مورد نیاز به-و مزایای-رفتار مسئول از لحاظ اجتماعی،پیدا کرده اند.هدف مسئولیت اجتماعی،کمک به توسعه ی پایدار میباشد.ایزو26000،راهکاری را در زمینه اصول اساسی مسئولیت اجتماعی،مسائل و موضوعات اصلی مرتبط با مسئولیت اجتماعی و روش های ادغام و تلفیق و تبدیل رفتار مسئولیت اجتماعی به راهکارها،سیستم ها،اقدامات و فرایندهای سازمانی فعلی،را ارائه می نماید.ایزو26000برای کمک به سازمان ها در جهت پیاده سازی توسعه پایدار،طراحی شده است.

 2-مفید ومناسب بودن ایزو 26000را چه کسی تشخیص می دهد؟

ایزو 26000،با همه انواع سازمان ها در بخش های خصوصی،دولتی و غیر انتفاعی،اعم از بزرگ و کوچک و اعم از اینکه کشورهای پیشرفته یا در حال توسعه فعالیت میکنند،همخوانی داشته و متناسب با همه انها طراحی شده است.شناسایی و تشخیص انجه که برای اداره سازمان،مهم و مناسب است(از طریق مسائل و ملاحظات خود سازمان و گفت و گو با سهامداران) از جمله مسئولیت های هر سازمان محسوب می گردد.ایزو 26000برای کسانی که مسئولیت اجتماعی را بررسی میکنند و نیز افرادی که تجربه کار با انرا دارند،کارایی بیشتری دارد.نواموزان و مبتدیان ممکن است انرا برای خواندن،مناسب تشخیص دهند و از ابتدا تا انتها از ان به عنوان اولین گام در مسئولیت اجتماعی،بهره بگیرند،در حالی که مشتری( مصرف کننده)باتجربه ممکن است از ان برای اصلاح و ارتقای اقدامات و ادغام و تلفیق بیشتر مسئولیت اجتماعی در سازمان استفاده نماید.

 3- ایا ایزو 26000 معتبر است؟

ایزو 26000 یک استاندارد سیستم مدیریت نمی باشد و برای اهداف و مقاصد تایید(گواهی)یا تنظیمی یا قراردادی،طراحی نشده است.اعطای هرگونه تایید به ایزو 26000 ،ارائه تصویر نادرست و غلطی از هدف و قصد استاندارد بین المللی می باشد.

 4-ایزو26000 توسط چه کسانی ابداع گردید؟

ایزو 26000 توسط گروه کاری مسئولیت اجتماعی ISO/TMB تولید شد.این کار با استفاده از روش چند سهامداری مشتمل بر کارشناسانی از بیش از 90 کشور و 40 سازمان بین المللی و منطقه ای دخیل در جنبه های مختلف مسئولیت اجتماعی،صورت گرفته است.این کارشناسان،شش جنبه مختلف از مسئولیت اجتماعی را مطرح می کنند:

مشتریان (مصرف کنندگان)-دولت-صنعت-کار-سازمانهای غیر دولتی(NGO`S )-خدمات-پشتیبانی و تحقیقات غیره.

مضاقا اینکه،قانون ویژه ای برای تعادل میان کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه و نیز تعادل و توازن بین گروههای برنامه ریزی،وضع گردید.

بخش دوم:

 1-ایزو 26000 چه جیزهایی را شامل می شود؟

ایزو 26000 شامل 7 بند(ماده) اصلی است.موارد زیر خلاصه ای از هریک از این مواد (بندها)میباشند:

1-حیطه:

این بند،محتوا و حیطه این استاندارد بین المللی را بیان می کند و محدودیت ها و استثنا های ویژه ای را مشخص می کند.

2-عبارات،تعاریف و عبارات مخفف:

این بند،عبارات اصلی که در شناخت و درک مسئولیت اجتماعی و استفاده از این استاندارد بین المللی حائز اهمیت هستند،مشخص و ارائه می نماید.

3-درک و شناخت مسئولیت اجتماعی:

این بند،عوامل و شرایط مهمی که در توسعه مسئولیت اجتماعی تاثیر داشته و ماهیت و عملکرد ان را تحت تاثیر قرار می دهند را بیان می کند.این بند همچنین مسئولیت اجتماعی،اینکه به چه معناست و طرز استفاده از انرا بیان می کند.این بند شامل راهکار به سازمانهای کوچک و متوسط در استفاده از این استاندارد بین المللی می باشد.

4-اصول مسئولیت اجتماعی :

این بند اصول کلی مسئولیت اجتماعی را بیان کرده و توضیح می دهد.

5-شناخت مسئولیت اجتماعی و جذب تعهد سهامداران:

این بند دو روال مسئولیت اجتماعی رابررسی می کند.برداشت سازمان از مسئولیت اجتماعی خود و شناسایی و جلب توجه سهامداران.این بند راهکاری را در رابطه میان سازمان،سهامداران و جامعه مطرح می کند که موضوعات و مسائل اصلی مسئولیت اجتماعی و حوزه ی نفوذ یک سازمان را مشخص می کند.

6- ارائه راهکاری در زمینه مسئولیت اجتماعی:

این بند،مسائل و موضوعات اصلی و مرتبط با مسئولیت اجتماعی را توضیح می دهد.برای هر موضوع اصلی،اطلاعات مربوط به حوزه ی قلمروی ان،رابطه ی ان با مسئولیت اجتماعی،اصول و ملاحظات مربوطه ئ انتظارات و امور مربوطه لحاظ می گردند.

7-راهکار مربوط به ادغام مسئولیت اجتماعی در کل یک سازمان:

این بند،راهکاری در مورد استفاده از مسئولیت اجتماعی در یک سازمان،ارائه می دهد. این بند در بردارنده ی راهکار مربوط به شناخت مسئولیت اجتماعی یک سازمان،ادغام مسئولیت اجتماعی در سرتاسر سازمان،ارتباط در زمینه ی مسئولیت اجتماعی،افزایش اعتبار یک سازمان در رابطه با مسئولیت اجتماعی ،بررسی پیشرفتها و ارتقای کارایی،عملکرد و ارزیابی نواوریها و ابتکارات اختیاری در زمینه ی مسئولیت اجتماعی میباشد.

 2-مسئولیت اجتماعی چیست؟

ایزو 26000 مسئولیت اجتماعی را به شرح زیر بیان می کند:

مسئولیت یک سازمان برای اثر بخشی تصمیمات و فعالیتهای خود بر جامعه و محیط،از طریق رفتار شفاف و اخلاقی که شامل موارد زیر می باشد:

مد نظر قرار دادن انتظارات و توقعات سهامداران،همخوانی و مطابقت با قانون اجرایی و هنجارهای رفتار بین المللی و تعمیم ان در سراسر سازمان و به کار بستن در تمامی روابط ان.

 3-یک سازمان چگونه از مسئولیت اجتماعی خود تاثیر می پذیرد؟

درک و شناخت و واقعیت عملکرد و کارایی مسئولیت اجتماعی یک سازمان،سایر مسائل را می تواند تحت تاثیر قرار دهد:

*مزیت رقابت

*شهرت و اعتبار ان

*توانایی ان در جذب و حفظ کارگران یا اعضا،مشتریان،مصرف کنندگان یا کاربران

*حفظ روحیه،طرز تفکر،تعهد و بهره وری کارمندان

*نگرش سرمایه گذاران،اهدا کنندگان،اسپانسرها و جامعه ی مالی و

*رابطه ان با شرکت ها ،دولتها،رسانه ها،تولید کنندگان،همکاران،مشتریان و جامعه ای که در ان فعالیت می کند.

 4-مزایا و مسئولیت اجتماعی برای یک سازمان:

مسئولیت اجتماعی،مزایای احتمالی بیشماری را برای یک سازمان در پی دارد.این مزایا و منافع عبارتند از:

*ترغیب به تصمیم گیری اگاهانه تر بر اساس شناخت بهتر از انتظارات و توقعات جامعه،فرصتهای مرتبط با مسئولیت اجتماعی(نظیر مدیریت بهتر خطرات و تهدید قانونی) و تهدیدها و خطرات مرتبط با عدم مسئولیت اجتماعی.

*بهبود اقدامات مدیریت بحران(تهدید)سازمان.

*افزایش شهرت سازمان و افزایش اعتماد عمومی

*افزایش رقابت سازمان با رقبای خود که شامل دسترسی به وضعیت مالی و شریک ممتاز می باشد.

*بهبود و ارتقای رابطه سازمان با سهامداران خود و ظرفیت ان برای ابتکار و نواوری،از طریق ارائه دیدگاهها و نگرشهای جدید و تماس با طیف متنوعی از سهامداران.

*افزایش وفاداری،صداقت و روحیه ی کارمندان،ارتقای ایمنی و سلامت کارگران زن و مرد و تاثیر مثبت بر توانایی استخدام،ترغیب و ابقای کارمندان.

*صرفه جویی حاصل از بهره وری و راندمان منبع،کاهش مصرف انرژی و اب،کاهش ضایعات،بازیافت محصولات فرعی با ارزش و در دسترس روز افزون به مواد خام.

*افزایش اطمینان پذیری و عدالت در معاملات از طریق امور سیاسی مسئولانه،رقابت منصفانه،و فقدان(عدم)فساد و رشوه خواری.

*جلوگیری یا کاهش تمارضات احتمالی با مشتریان در زمینه محصولات یا خدمات.

*کمک به دوام بلند مدت سازمان از طریق افزایش تداوم منابع طبیعی و خدمات محیطی و

*کمک به تولید کالای عمومی و تحکیم جامعه و نهادهای شهری.